Saturday, 23rd of September 2017

๑๓.กัณฑ์นครกัณฑ์ ๔๘ พระคาถา

                                                                กัณฑ์นครกัณฑ์

                                            โพธิสัตว์ตรัสฟังเฉลยไข                            บังคมทูลไท

                        ข้าแต่บพิตรบิดา

                                            เดิมทีทวยหาญเสนา                                    ทั่วทั้งพารา

                        คบคิดกันกราบทูลไท

                                            พระองค์ทรงคิดเห็นไป                              ด้วยเสนาใน

                        พร้อมใจขับพรากจากจร

                                            มาอยู่วงกตสิงขร                                          ได้ความอาวรณ์

                        เวทนามาเจ็ดเดือนปลาย                                                

                                            เดี๋ยวนี้คิดกระไรในหมาย                          ชวนกันผันผาย

                        ออกมารับพาคืนเมือง

                                            เกลือกจักจะระคายแค้นเคือง                    แก่ไพร่พลเมือง

                        เหมือนเรื่องดังเก่ากวนใจ

                                            พระองค์ทรงเห็นเป็นไฉน                        จะรับกลับไป

                        เช่นนี้เห็นดีหรือหนา

                                            กรุงสญชัยราชบิดา                                      ตอบอรรถพัจนา

                        ว่าพ่อหน่อเนื้อพุทธวงศ์

                                            พ่อไม่ทันคิดจิตปลง                                    ฟังคำยุยง

                        ขับองค์พระโอรสศรี

                                            ให้ออกมาอยู่พงพี                                        โทษทัณฑ์ทั้งนี้

                        ได้คิดผิดแล้วลูกอา

                                            พ่อเล่าแก่เฒ่าชรา                                        หลงใหลไขว่คว้า

                        หัทยาเลอะลืมเคลิ้มไป

                                            วันนั้นไม่สบายพระทัย                              แล้วชาวกรุงไกร

                        ทูลซ้ำยิ่งรำคาญหู

                                            อย่าถือพ่อเลยโฉมตรู                                  เชิญหน่อวรภู

                        ลาพรตจากเพศฤๅษี

                                            ไปครองพิภพสีพี                                         จักเวนบุรี

                        ให้เสวยสมบัติดังก่อน

                                            เพื่อให้โอวาทสั่งสอน                                 แก่พวกราษฎร

                        ถาวรสืบวงศ์พงศา

                                            โพธิสัตว์ฟังอรรถบิดา                                พระทัยปรารถนา

                        จักใคร่ครอบครองไอศวรรย์

                                            เพื่อจะได้ให้ทานทุกวัน                              หนึ่งคิดผูกพัน

                        ทดแทนคุณพระบิดุมาร

                                            แต่หากมารยาว่าขาน                                   กันคำคนพาล

                        ทั้งปวงจะล่วงนินทา

                                            ว่าเวสสันดรขัตติยา                                     เมื่อขับออกมา

                        โดยง่ายมิได้แค้นเคือง

                                            เมื่อรับกลับคืนเข้าเมือง                              ไม่มีฝืดเคือง

                        เสด็จมาโดยง่ายใคร่ครอง

                                            ยศศักดิ์สมบัติทั้งผอง                                  พระทัยคงปอง

                        ได้ช่องก็รี่เร็วไป

                                            เหตุดังนี้ดาบสไท                                        อิดออดกล่าวไข

                        แก่องค์สมเด็จบิดา

                                            น้อยหนึ่งแล้วรับอาราธนา                         จึงหมู่มาตยา

                        เชื้อเชิญให้ส่งวารี

                                            พระเวสสันดรฤๅษี                                      เสด็จจรลี

                        เข้าไปในอาศรมบถ

                                            เปลื้องเครื่องบริขารทั้งหมด                      สำหรับนักพรต

                        ออกจากพระกายด้วยพลัน

                                            แล้วทรงโขมพัสตร์ผิวพรรณ                     เกี่ยวก้านเครือวัลย์

                        พื้นขาววาววับจับตา

                                            เสด็จออกนั่งนอกศาลา                               หน่อเนื้อพุทธา

                        จึงกล่าวเป็นอรรถบาลี

                                            อิทังถานังที่นี่                                               เคยอยู่เปรมปรีดิ์

                        แต่นี้จะพรากจากไกล

                                            โอ้อ้าพระบรรณศาลัย                                 ได้อยู่อาศัย

                        พูนเพิ่มบำเพ็ญเพียรฌาน

                                            เป็นที่วิเวกรโหฐาน                                     แสนสุขโอฬาร

                        สงัดสะเงียบเพรียบดี

                                            เราได้ยกยอดบารมี                                      ให้ทานสองศรี

                        ทั้งมิ่งมัทรีเมียขวัญ

                                            แก่พราหมณ์พฤฒาอาธรรม์                      กัมปนาทหวาดหวั่น

                        อัศจรรย์ทั่วภพโลกา

                                            โอ้แต่นี้บรรณศาลา                                      กี่เมื่อจะมา

                        พบเห็นแต่จะยับอับหมาง

                                            พงอ้อกอเข็มคมบาง                                    โรมรกปรกทาง

                        ที่เที่ยวจงกรมพรมพรต

                                            เสือสิงกระทิงโคคช                                    เยี่ยมแย่งยื้อหมด

                        ปลวกมดแมงมอดมุดกิน

                                            ไม้ไหล้หักหล่นลงดิน                                เพิกพังผุสิ้น

                        มิได้ยืดยาวอยู่นาน

                                            หนึ่งสระล้วนศรีพิศาล                               มีบุษบันดาล

                        บริบูรณ์ไปด้วยวารี

                                            เคยได้อาบกินเปรมปรีดิ์                             หนึ่งเหล่าปักษี

                        ร้องก้องทุกพันธุ์ภาษา

                                            เช้าเย็นเป็นนิจอัตรา                                    ที่หน้าศาลา

                        เสนาะสนั่นน่าฟัง

                                            ให้อารมณ์เราลืมหลัง                                 ปราสาทราชวัง

                        ทั่วทั้งพิภพสีพี

                                            บำเพ็ญโพธิญาณ์บารมี                               เป็นสุขสวัสดี

                        ช้านานได้เก้าเดือนปลาย

                                            บรรดาที่เคยได้สบาย                                   ขอลาผันผาย

                        ไปครองพิภพพารา

                                            แล้วท้าวยอกรวันทา                                    ทักษิณศาลา

                        สามรอบเสร็จแล้วเลยจร

                                            ทรงนั่งเหนือแท่นปัญจถรณ์                     สญชัยนรินทร

                        ดำรัสตรัสแก่พนักงาน

                                            ให้เชิญเครื่องต้นอลังการ                           วิจิตรโอฬาร

                        สำหรับกษัตรามาพลัน

                                            กัลบกน้อมเกล้าอภิวันท์                             จำเริญเกศกรรณ

                        คมสันวรพักตร์ลักษณา

                                            แล้วเชิญเสด็จยาตรา                                    สรงมุรธารา

                        น้ำหอมกุหลาบอาบองค์

                                            ขันทองรองฝักบุษบง                                  ฟุ้งฝอยย้อยลง

                        แซ่ซ่านซาบทั่วกายัน

                                            แล้วทรงคันธรสกระแจะจัน                      เจิมพักตร์ผิวพรรณ

                        ผุดผ่องละอองอรชร

                                            เสร็จทรงภูษาอาภรณ์                                  ควรค่าพระนคร

                        เข็มขัดรัตน์องค์จงจับ

                                            สอดสร้อยสังวาลบานพับ                          ตาบห้อยพลอยประดับ

                        พรายพราววาววับทับทรวง

                                            ทองกรเก้าคู่ชูช่วง                                        แก้วเก็จเพชรพวง

                        รุ้งร่วงธำมรงค์เรือนครุฑ

                                            ทรงพระมาลาลำอุด                                    กรรเจียกจรผุด

                        ผาดทรงเอี่ยมองค์อัมรา

                                            ทรงเสร็จเสด็จจรคลา                                  มาเฝ้าบิดา

                        สญชัยไทท้าวเปรมปรีดิ์

                                            ฝ่ายว่าวรนาถผุสดี                                        ปิ่นเกล้านารี

                        เสาวนีย์ดำรัสตรัสไป

                                            แก่เหล่าสนมนางข้างใน                            ให้เชิญทรามวัย

                        มัทรีศรีสะใภ้ดวงจันทร์

                                            ให้ลาจากเพศพรตกัน                                 ทรงขาวโขมพรรษ์

                        กำนัลทูลเชิญเสด็จจร

                                            มานั่งกราบกรานมารดร                             แล้วยกสองสมร

                        ลูกรักใส่ตักรับขวัญ

                                            เจ้าแม่กรรมใดตามทัน                                ให้พลัดพรากกัน

                        แต่ยังทรงเยาวยุพา

                                            แม่ให้ครวญคร่ำร่ำหา                                 ทุกห้วยเหวผา

                        ไม่พบหลบมากุฎี

                                            ทูลถามพระราชฤๅษี                                   ท้าวไม่พาที

                        แม่นี้ยิ่งเศร้าเสียใจ

                                            แต่แม่ครวญคร่ำร่ำไร                                  ซอนซบสลบไป

                        ที่หน้าศาลาอาศรม

                                            ท้าวไทธิราชบรม                                         เอาน้ำประพรม

                        จึงได้สมประดีคืนคง

                                            แล้วบอกเนื้อความตามตรง                        แม่ค่อยคืนทรง

                        กายใจท่าสองเสน่หา

                                            แล้วได้ทำวัตรจริยา                                      ปฏิบัติบิดา

                        ของเจ้าเป็นนิจทุกวัน

                                            กุศลสร้างสมพรหมจรรย์                           จึงได้พบกัน

                        แต่นี้แม่จักนานตาย

                                            ตรัสพลางนางประโลมลูบลาย                 วรบุตรสุดสาย

                        สวาทเจ้าแม่สองศรี

                                            ฝ่ายโฉมวรนาถผุสดี                                    ตรัสสั่งชาวที่

                        ให้เร่งเชิญเครื่องทรงมา

                                            จัดสรรกลั่นเอาภูษา                                     อันมีราคา

                        ทั้งสี่สำรับด้วยพลัน

                                            คือผ้ากัปปาสิกัน                                          โกไสยโขมพรรณ

                        อุทุมพรพัสตร์โอฬาร

                                            หนึ่งผ้าโขมพัสตร์แลลาน                          ผุดทองก่องก้าน

                        ทอด้วยใยบัวบรรจง

                                            หนึ่งทุมพรพัสตร์ยิ่งยง                               งามสรรพสมทรง

                        ใส่ใยมะเดื่อดวงทอง

                                            เอาแววมยุราเกี้ยวกรอง                              ช่อเชิงทั้งผอง

                        ผุดดอกประจำเจือไหม

                                            นกอัดดัดก้านเครือใบ                                 พลิกไพล่แพลงใน

                        เหนือพื้นผืนพรรณภูษา

                                            แม้นจักคิดควรราคา                                    ละผืนนั้นหนา

                        ค่าแสนตำลึงสุวรรณ

                                            แล้วเลือกเครื่องต้นสรรพสรร                   เอามาไว้พลัน

                        จะให้สะใภ้โฉมศรี

                                            บัดนั้นค่อมเค้าชาวที่                                   รับพระเสาวนีย์

                        ขมีขมันทันทีวิ่งไป

                                            จัดแจงเครื่องต้นมาไว                                 ทูลเชิญอรไท

                        มัทรีเข้าที่สรงสนาน

                                            กุหลาบอาบอบโอฬาร                                เสาวคนธาธาร

                        เฉลิมพักตร์ล้ำลักษณานาง

                                            แล้วทรงภูษาสำอาง                                     สวมกุณฑลพลาง

                        สอดสร้อยสะอิ้งพริ้งตา

                                            อ้อนแอ้นองค์ดังเลขา                                 นางในดึงษา

                        จักเปรียบบ่เทียมถึงสอง

                                            ทรงเสร็จเสด็จเยื้องย่อง                              พี่เลี้ยงเนืองนอง

                        เถ้าแก่แห่ล้อมพร้อมพรู

                                            มาบังคมบาทพระภู-                                   บดินทร์ท้าวผู้

                        พ่อผัวตรัสรองรับขวัญ

                                            แล้วเอื้อนโองการไปพลัน                         สั่งเหล่าข้าขัณฑ์

                        ให้เรียกเกณฑ์แห่รายไป

                                            เชิญเสด็จลูกรักร่วมใจ                                ทั้งสองหน่อไท

                        ไปยังพลับพลาทองพลัน

                                            จัดการสมโภชทำขวัญ                                เชิญสองจอมธรรม์

                        นั่งเหนือกองแก้วกองทอง

                                            จึงหมู่พฤฒิพราหมณ์ทั้งผอง                     อภิเษกสมพอง

                        ให้ครองพิภพสุริไอ

                                            ต่างยอกรถวายพรชัย                                   ขอให้หน่อไท

                        พระชนม์จงยืนยาวนาน

                                            ทุกข์โศกโรคภัยอย่าพาน                            แก่องค์นฤบาล

                        ทั้งสองเป็นสุขสวัสดี

                                            พฤฒิพราหมณ์เป่าสังข์ทันที                     ประโคมดุรี

                        ดนตรีปี่แก้วแจ้วเสียง

                                            ฆ้องกลองก้องศัพท์สำเนียง                      ระทึงอึงเพียง

                        สุธาสะเทือนหวาดหวั่น

                                            เสร็จการสมโภชเสกสรรค์                        เนื้อหน่อวรธรรม์

                        วันนั้นเป็นเอกอิศโร

                                            อันเลิศประเสริฐอุตโม                               แผ่พระเดโช

                        นุภาพปราบจบสุธา

                                            ท้าวทอดพระเนตรทัศนา                           ไปไนทิศา

                        แห่งใดก็ไหวหวาดหวั่น

                                            อำมาตย์มาตยานี่นัน                                   ชมชื่นหฤหรรษ์

                        น้อมเกล้าเฝ้ากลาดเกลื่อนกลอน

                                            ครั้งนั้นบพิตรอดิศร                                    สญชัยนรินทร

                        กับด้วยพลแสนเสนี

                                            แรมทับอยู่ในพงพี                                       เชยชมปักษี

                        เสือสิงห์กระทิงโคควาย

                                            โตเต้นหมีเม่นกระต่าย                               สิงหราชผาดผาย

                        คชอัดสัตว์ในหิมวา

                                            ชมห้วยเหวธารธารา                                   โตรกเตรินเนินผา

                        รุกขชาติดาษดาดูไสว

                                            แต่ท้าวประพาสเล่นไพร                            สำราญพระทัย

                        ได้ถึงประมาณเดือนปลาย

                                            ไม่มีทุกข์ภัยอันตราย                                   พวกพลทั้งหลาย

                        ได้ความสุขเกษมเปรมปรีดิ์

                                            ท้าวคิดจักคืนบุรี                                           รับลูกสองศรี

                        ไปครองพิภพพารา

                                            ฝ่ายฝูงสัตว์ในหิมวา                                    รู้ว่าขัตติยา

                        ทั้งสองจักกลับคืนไป

                                            ต่างต่างละห้อยอาลัย                                   โศกเศร้าเสียใจ

                        ด้วยองค์ท้าวไทดาบส

                                            ชวนกันครวญคร่ำกำสรด                           ระทวยรันทด

                        ว่าโอ้พระจอมโมลี

                                            เลิศลบในภพธาตรี                                      ตัวข้าทั้งนี้

                        ได้อยู่เป็นสุขสบาย

                                            ด้วยบารมีคุณมากมาย                                 ไม่คิดปองร้าย

                        แก่กันจำให้เห็นดู

                                            โดยต่ำพังพอนกับงู                                     หนึ่งแมวกับหนู

                        ร่วมรักสนิทเสน่หา

                                            มิได้ผูกเวรเวรา                                             นกเค้ากับกา

                        เป็นมิตรชิดชอบใจกัน

                                            แต่นี่พระหน่อนักธรรม์                             จรจากหิมวัน

                        เราท่านจะพูนทุกข์ภัย

                                            พยาบาทเบียดเบียนกันไป                          โอ้ว่าที่ไหน

                        จะได้เห็นพักตร์ภูบาล

                                            สรรพสัตว์เซ็งแซ่เสียงสาร                        ร้องก้องหิมพานต์

                        ให้รักสมเด็จราชา

                        ฝ่ายกรุงกษัตริย์                        สญชัยท้าวตรัส                        สั่งแสนเสนา

ว่าแต่เราอยู่                           ที่ในหิมวา                     ประมาณนานช้า                         ได้เดือนหนึ่งมี

                        บัดนี้ควรแล้ว                            จะรับลูกแก้ว                            เข้าในบุรี

จงสูทั้งหลาย                        แจกจ่ายบัญชี                ตรวจตราโยธี                                ม้ารถคชไกร

                        เร็วรัดจัดกัน เตรียมไว้ให้ทัน            ราษราตรีใน

แต่ตีสิบเอ็ด                           จักยกเสด็จไป               ชาวเราเร่งไว                                ตามในบัญชา

                        บัดเหล่าพนักงาน                    รับราชโองการ                         ผู้ผ่านนัครา

เร่งรัดจัดกัน                          สนั่นทั้งป่า                    เตรียมพร้อมไว้ถ้า                       ตามบัญชาสั่ง

                        ครั้นพระสุรีย์                           ส่องแสงเรืองศรี                      สญชัยราชัง

ตื่นจากประทม                     ชื่นชมหัทยัง                สนมนางต่างนั่ง                          คอยท่าเสด็จจร

                        พระปิ่นจักรพาฬ                     ตรัสชวนเยาวมาลย์                 มเหสีสายสมร

วรราชบุตรา                        อีกนัดดาบังอร             ขึ้นทรงกุญชร                              ทิพอาสน์อ่าองค์

                        ถัดมาผุสดี                                 ถัดกุญชรศรี                              เวสสันดรทรง

ถัดมามัทรี                             ชาลีสุริวงศ์                   กัณหาอรอนงค์                            ทรงราชรถทอง

                        ห้ามแหนแสนนาง                 แอร่มแจ่มปราง                       ขาวขำลำยอง

ขึ้นช้างขึ้นรถ                       ราชยานเรืองรอง         ม่านมิดปิดป้อง                            เป็นหลั่นกันมา

                        ฝูงนางนักสนม                        ต่างต่างชื่นชม                         ภิรมย์หรรษา

จู้จี้จอแจ                                 แซ่ทั้งกลางป่า              มหาดเล็กเด็กชา                          รี้ร่าเบิกบาน

                        ลำดับนั้นถัดมา                        ล้วนเหล่าเจ้าพระยา                พระหลวงกรมการ

ขุนหมื่นพันทนาย               ชาวเวรชาวงาน           อีกพวกทวยหาญ                       ถือธงชัยแห่

                        ถัดนั้นพลปืน                           พลหอกยั้งยืน                           เกาทัณฑ์ธนูแน่

พลทวนดาบเงา                    แหลนหลาวหอกแป   อื้ออึงซึงแซ่                                   ทุกพรรณภาษา

                        ระทึมเสียงฆ้อง                       สะเทือนเสียงกลอง                กึกก้องหิมวา

ยกใหญ่นิกร                         บทจรเคลื่อนคลา         ข้ามห้วยเหวผา                            ข้ามท่าธารไหล

                        ลางเหล่าทวยหาญ                   แสวงหาพันธุ์ว่าน                   ต้องการเอาไป

บ้างหายาปรอท                    ทอดแร่แปรใน             สมุลเพลิงไพล                             ตะไคร้เครือเถา

                        บ้างหายางู    โก้งโค้งขุดอยู่   บ้างพ่นไฟเอา

ยาแก้เงื่องงง                         หลงขึงเรื่องเขา            หายาแช่เหล้า                               แก้เลือดเอ็นตึง

                        บ้างหายาป่วง                           หายาริดสีดวง                           ท้องมารเส้นขึง

อ้ายเหล็กนั่งยอง                  อ้ายสองพันตึง             บ้างพบรังผึ้ง                                อื้ออึงเรียกกัน

                        บ้างหาบอระเพ็ด                     หายาก็เสร็จ                              เจ็ดสิ่งมีพรรณ

เอายาเลือดหลง                    ยาคงยากระพัน            มิอาจจะรำพัน                              เลือกสรรสรรพยา

                        ในเมื่อหกกษัตริย์                    ยกย้ายพลบัด                            เยียดยัดถัดมา

ค่ำนอนรุ่งผัน                       วันละโยชน์คณนา      สองเดือนโดยตรา                       ลุพาราสถาน

                        เข้าเขตพระนคร                      เหล่าพวกนิกร                          หัวเมืองชาวด่าน

โบกธงชัยข่าว                      รับท้าวมินาน               ชาวเรือนชาวร้าน                        เบิกบานใจชม

                        บ้างสาวเฒ่าแก่                         บ้างลูกติดแม่                            เซ็งแซ่ระงม

กรานกราบราบเรียบ           เพียบพร้อมประนม    ต่างถวายบังคม                            ปิ่นบรมจักรี

                        พระสงฆ์สังฆราช                   ตักวารินสาด                             อวยชัยสุขี

พราหมณ์ถวายน้ำสังข์       มังคลังสวัสดี                แทบประตูบุรี                               จรลีเลยมา

                        ครั้นถึงเกยมาศ                        ประเทียบคชอาสน์                 ราท่กาณรถา

เสด็จเหนือแท่นรัตน์          ตรัสสั่งเสนา                 ไปเบิกบรรดา                               นักโทษทั้งปวง

                        ถอดคาถอดขื่อ                          ใส่เท้าใส่มือ                              ให้พ้นจากข่วง

ทุกข์ทนวิบาก                       อดอยากระกำทรวง     อีกความใหญ่หลวง                     อาญานครบาล

                        ค้างเก่าค้างใหม่                       จงเบิกปล่อยไว้                         ทุกโรงทุกศาล

งัวควายช้างม้า                     นกไก่หงส์ห่าน           ผูกขังไว้นาน                                ปล่อยเสียจงพลัน

                        บัดเสนาใน                               รับโองการไว้                           วิ่งไปลุนลัน

ปล่อยสิ้นถ้วนถี่                    มิลอดสักพันธุ์              ตามพระราชบัญ-                        ชาท้าวตรัสสั่ง

                        ขณะนั้นชาวเมือง                   นี่นันนองเนือง                        เพิ่มพูนสุขัง

ด้วยบารมีทาน                      โพธิญาณแต่หลัง        ต่างมีมโนหวัง                             สรรเสริญสุนทร

                        ราตรีวันนั้น                              พระหน่อวรธรรม์                   องค์พระเวสสันดร

ทรงดำริใน                            หฤทัยภูธร                    ว่าเหล่านิกร                                  ที่เคยมาขอ

                        ทานเราได้ให้                           รู้แล้วทั้งหลาย                          ชวนกันมารอ

แจกจากเจือทรัพย์                ในคลังไม่พอ               จะคิดไฉนหนอ                           ที่จะได้สมใจ

                                        ขณะเมื่อหน่อวรไตร                                   เธอคิดรำพึงถึงใน

                        ทรัพย์ที่จะให้เป็นทานา

                                        บันดาลร้อนอาสน์อินทรา                          กระด้างอย่างหนึ่งศิลา

                        พันตาสอดส่องเนตรยล

                                        จวบจบพิภพมณทล                                     ก็เห็นหน่อพระทศพล

                        ขัดสนด้วยทรัพย์จะทำการ

                                        จำจักช่วยเพิ่มโพธิญาณ                              แก่หน่อบวรอารย์

                        ให้สุขสำราญทั่วเมือง

                                        อย่าให้ได้ความแค้นเคือง                           พระเกียรติยศจะฤๅเลื่อง

                        รุ่งเรืองชมพระบารมี

                                        ตริแล้วท้าวสุชัมบดี                                     บันดาลอุทกวารี

                        ฝนแก้วเจ็ดประการตกพลัน

                                        คืนเดียวเต็มทั้งไอศวรรย์                            เป็นแก้วแหวนแลแสนสรรพ์

                        สุวรรณวัตถานานา

                                        นอกกรุงสูงเพียงชงคา                               ในกำแพงเมืองพารา

                        ก็สูงเพียงสะเอวก่ายกอง

                                        แล้วเสร็จสมใจท้าวปอง                             มัฆวานก็ผันผยอง

                        คืนเข้าวิมานสำราญใจ

                                        ครั้นรุ่งอรุณจุสมัย                                        ปิ่นเกล้าผู้เจ้าภพไตร

                        ธิเบศร์พระเวสสันดร

                                        คืนจากประทมภูธร                                     ท้าวเบิกซึ่งสิงหบัญชร

                        ดูเห็นเงินทองกองก่าย

                                        สำราญบานพระทัยฤๅสาย                         ตรัสสั่งทั้งเหล่าไพร่นาย

                        ให้ขนทรัพย์สินสิงคาร

                                        บ้างขนสิ้นลูกเหลนหลาน                         เอาไปใส่เต็มเรือนร้าน

                        ทุกบ้านได้ไว้คร่ำครัน

                                        ต่างต่างชื่นชมหฤหรรษ์                             เศษนอกแต่เขาเอานั้น

                        บัญชาให้ขนเข้าคลัง

                                        ฝูงชนครั้งนั้นมั่งคั่ง                                    ด้วยพระโพธิญาณ์ราชัง

                        ชนังสุขเกษมเปรมใจ

                                        ท้าวอยู่เจียนการนานใน                             บ่มีเหตุเภทโพยภัย

                        อันตรายบ่ได้พาธา

                                        ภิกขเวดูราสงฆ์                                            อันได้ทรงพระศาสนา

                        พระเวสสันตรา                                                            ด้วยเดชะผลให้ทาน

                                        ครั้นสิ้นอายุไข                                             ได้ไปเกิดในวิมาน

                        ดุสิตอันโอฬาร                                                             สำราญชมทิพย์สมบัติ

                                        ปางนั้นพระศาสดา                                     ตรัสเทศนาจัตุอริยสัตย์

                        ทั้งสี่เป็นปรมัตถ์                                                          บรรดาสัตว์อันได้ฟัง

                                        บ้างลุถึงโสดา                                               สักกิทาคาอนาคัง

                        บ้างถึงอรหันตัง                                                           มรรคแลผลเป็นมากคาม

                                        ตรัสแจ้งให้ปรากฏ                                      ในทศชาติมานานตาม

                        อันว่าชูชกพราหมณ์                                                   หีนชาติเชื้อสาธารณ์

                                        ครั้นกลับชาติมาเกิด                                    คือเทวทัตผู้ใจพาล

                        อมิตดากลับสันดาน                                                    คือจินจมาณวิกา

                                        เจตบุตรอันนำไพร                                      คือพระฉันท์เถรา

                        ส่วนพระอจุตา                                                             กลับชาติมาคือพระสารีบุตร

                                        ส่วนพระเวศนุกรรม์                                   อันมีฤทธีล้ำอุตม์

                        เป็นแขนซ้ายพระพุทธ                                               บริสุทธิ์ชื่อพระโมคคัลลาน

                                        ฝ่ายท้าวอำมรินโท                                       ผู้ช่วยโมทนาทาน

                        ครั้นกลับชาติสันดาน                                                 คือพระอนุรุทธ์เถรัง

                                        ส่วนพระยาสิงหะไกร                                ซึ่งได้ไปกั้นมรคัง

                        ครั้นกลับชาติโดยหวัง                                                คือว่าพระอุบาลี

                                        เสือโคร่งกลับชาติมา                                  คือเถราพระสิมพลี

                        เสือเหลืองกลับชาติมี                                                  คือพระจุลนาคใจอารย์

                                        ส่วนเทพนิรมิต                                            มารักษาสองกุมาร

                        ครั้นกลับชาติในกาล                                                   คือพระกัจจายณ์เถรา

                                        ส่วนนางเทพเทวี                                         ซึ่งนิรมิตกลับชาติมา

                        คือนางวิสาขา                                                               ส่วนปัจจัยนาเคนทร์

                                        ครั้นกลับชาติวงศ์                                        คือองค์พระกัสสปเถร

                        ฝ่ายแม่ช้างนาเคนทร์                                                  กลับชาติคือสาโคตรมี

                                        ส่วนท้าวมัทราช                                           ครั้นกลับชาติไปทันที

                        เป็นท้าวไทธิบดี                                                           มหานามเจ้าจุมพล

                                        ส่วนนายอมาตย์สนิท                                  อันเอากิจทูลยุบล

                        กลับไปเป็นอานนท์                                                    ได้อุปัฏฐากพระชินศรี

                                        อำมาตย์ซึ่งแต่งทาง                                     กลับชาติวางไปด้วยดี

                        คืออนาถบิณฑ์เศรษฐี                                                  อันมีทรัพย์โภไคย

                                        ส่วนว่าพระจักพาฬ                                     ผู้ปิ่นผ่านกรุงสญชัย

                        กลับชาติใช่อื่นไกล                                                     คือองค์ท้าวศรีโสโทธน์

                                        ส่วนองค์ผุสดีนาง                                        กลับชาติวางครั้งนั้นโสด

                        มารดาพระพุทธโพธิ                                                  คือพระศรีมหามายา

                                        ส่วนนางมัทรีนาถ                                       ครั้นกลับชาติเป็นพิมพา

                        ฝ่ายชาลีบุตรา                                                               กลับชาติมาเป็นราหุล

                                        ฝ่ายนางกัณหาน้อง                                     กลับชาติปองบ่ได้ปุญ

                        คือนางผู้เชื้อคุณ                                                           ชื่ออุบลวรรณา

                                        ส่วนว่าสหัสชาติ                                          เกิดร่วมวันพระชันษา

                        คือบริษัทา                                                                     วรหน่อพุทธางกูร

                                        องค์พระเวสสันดร                                      ด้วยแต่ก่อนได้เพิ่มพูน

                        ครั้นกลับชาติประยูร                                                   คือองค์พุทธเสฏโฐ

                                        ได้ตรัสเป็นศาสดา                                       พระนามว่าโคตโม

                        โปรดสัตว์แลชโน                                                        ทั่วหมื่นโลกย์ไตรภพ

                                        ข้าพระเจ้าผู้แต่งธรรม์                                 เป็นคำฉันท์ไว้พอจบ

                        เพื่อจักจะใคร่พบ                                                         พุทธ์โพธิพระศรีอาริย์

                                        คาถานครกัณฑ์                                            สี่สิบแปดเป็นประธาน

                        บาลีอันวิตถาร                                                              จึงย่นย่อต่อกันมา

                                        สำแดงเรื่องนิบาต                                        ลงบทขาดนิถิตา

                        ผิดกันกับเทศนา                                                           ตัดคาถาเอาแต่ความ

                                        จะควรมิควรนี้                                              บาลีชี้ก็แต่งตาม

                        ตั้งต้นเดิมเรื่องความ                                                   ทศพรผ่อนต่อมา

                                        หิมพานต์ทานกัณฑ์                                    วันประเวศน์ชูชกา

                        ถัดกันจุลวนา                                                                ต่อเนื่องมามหาพน

                                        กุมารมัทรีนับ                                               สักบรรพอำมรินทร์ดล

                        มหาราชฉกษัตริย์ย่น                                                   พ้นไปจนนครกัณฑ์

                                        เท่านี้แลท่านอา                                            ได้เรียนว่าคาถาพัน

                        ครบสิ้นสิบสามกัณฑ์                                                  จึงถ้วนพันพระคาถา

                        พระมหาเวสสันดรชาดกสหัสคาถานิถิตา ศุภมัศดุพระพุทธศักราช พระศาสนาล่วงลับแล้วได้ ๒๓๙๕ พระวสา ปีชวดจัตวาศก เดือนยี่แรมห้าค่ำวันพฤหัสบดี พอสำเร็จ ขออุทิศแผ่กุศลผลบุญไปให้ถึงครูอุปัชฌาอาจารย์ บิดามารดาญาติกาเทวา มนุษย์ทั้งปวง แลสรรพสัตว์ทั่วอนันตจักรวาล

                                        ท่าน        ทำเพียรเลิศ                                   เหลือหลาย

                                ญีม         ยอพระมหาสันดรบรรยายออกแจ้ง

                                เซ่า          เซื่องอุทิศร่างกาย                 เกินเขต  นะพ่อ

                                เขียน      ขึ้นพื้นกลั่นแกล้ง                                กลับกล้ายหายงาม

                                        แม้นเกิดชาติใด                                            ภพใด

                                ให้มีทรัพย์ก่ร่กรรใหญ่                                       ยิ่งหล้า

                                มีปัญญาตรัสรู้ใน                                                 ธรรมทุก   ชาตินา

                                ยิ่งมนุษย์เทพเมืองฟ้า                                         ตราบเท่านฤพาน

 

                        ประสกเต้าสีกาปราง จ็..มผู้หลานพร้อมใจกัน สร้างเรื่องคาถาพัน อันท่านตั้งเป็นคำไทย ถ้วนทั้งสิบสามกัณฑ์ เป็นลำดับเรื่องราวใน ฟังใงไม่แคลงใจ ในเรื่องราวมหาชาติฯ เดชะข้าสร้างไว้ ขอให้พบสบพระบาท เมตไตรยอย่าแคล้วคลาด ตามนิทานข้าปรารถนา ถ้าว่าใครผู้ใด อญีม(น่าจะหยิบหรือยืม)ไปฟังแล้วท่านอา อย่านอนสวดพระธรรมา ตายเป็นงูดูมิควรฯ อย่านอนฟังพระธรรม ข้าจะสอนให้ถี่ถ้วน สวดอ่านแล้วอย่าด่วน ตั้งที่ควรพ้นอันตรายฯ

                        ถ้าจมน้ำไฟไหม้มดหนูกัด เป็นวิบัติเสียสลาย ท่านตีราคาไว้ ได้ถึงห้าตำลึงทอง.

TOP

home-icon-png-transparent-49191

facebook-e13553374964301

email1